مرگ 600 هزار کودک در اثر آلودگی هوا

حسین آخانی – استاد دانشگاه تهران

سازمان بهداشت جهانی گزارش هولناکی منتشر کرده است که 93 درصد کودکان جهان در معرض آلودگی هستند. 600 هزار نفر هم در سال 2016 در اثر آلودگی ها به دلیل عفونت دستگاه تنفسی کشته شده اند. نگارنده نه به عنوان یک دانشگاهی و محیط زیستی بلکه به عنوان یک پدر که گاهی سرفه های غیرعادی فرزندش مانند زلزله تنش را می لرزاند خوب می فهمم که آلودگی چه کابوس وحشتناکی است.

مدتهاست که من سعی می کنم که از وسیله نقلیه کمتر استفاده کنم. علیرغم داشتن خودروی هیبریدی ترجیح می دهم که با دوچرخه به دانشگاه بروم. صبح که می شود از پای برج میلاد راه می افتم و باگذر از بیمارستان شریعتی و قلب با عبور از پارک لاله به دانشگاه می رسم اما برگشت من به دلیل ترافیک وحشتناک خیابان کارگر شمالی، حتی با دوچرخه آسان نیست. هربار مجبورم پشت خودرویی در ترافیک بایستم، بیش از هر دستگاه سنجش آلودگی می فهمم که خودروهای شخصی، موتورسیکلت ها و ترافیک چقدر برای سلامت خطرناک است. این حس من را دچار عذاب وجدان عجیبی کرده است که سوار شدن بر خودروی شخصی را برایم بسیار دردناک می کند.

هرگز نمی توانم بفهمم که چرا مدیران شهری در تهران، درست در اطراف بیمارستان های بزرگ پایتخت و مرکز قلب تهران اجازه می دهند آنقدر تراکم خودرو باشد. از همه دردناکتر مشاهده هزاران هزار موتور سوار است که هم حجم بالای آلاینده ها از اگزوز آنها وارد هوا می شود و هم بی توجهی آنها به مقررات رانندگی فاصله ما را از زیستنی متمدنانه بسیار دور کرده است.

البته مقصر دانستن مردم در این بی رحمی و بی نظمی منصفانه نیست. زندگی شهری درکلان شهرها  باید تابع قوانین محکمی باشد. اینکه اجازه دهند بدون ظرفیت زیستی و فیزیکی مرتب بر شمار مرکب سواران اضافه شود، نشان از بی برنامگی مدیریت شهری و کشوری است. وقتی مدیران شهری جایگاه خود را در حد پادوهای شرکت های خودروسازی پایین می آورند و حتی لحظه ای به حقوق شهروندان و به خصوص کودکان فکر نمی کنند، نتیجه اش همین بی نظمی است که نه تنها گریبان تهران که حتی شهرهای کوچک و روستاها را هم گرفته است.

در این روزها ما در یک مقطع تاریخی مهمی هستیم که مدیران شهری و کشوری باید با دانستن اهمیت این موقعیت تلاش کنند تا کشور را که به پرتگاه سقوط محیط زیستی رسانده است نجات دهند. همزمانی تحریم های سنگین آمریکا و تهیه سند لایحه 5 ساله سوم توسعه شهر تهران شرایط ویژه ای را روی میز برنامه ریزان شهر تهران قرار داده است. اعضای شورای شهر می توانند از این فرصت برای تصویب محیط زیستی ترین و مردمی ترین برنامه شهری استفاده کنند.

تحریم ها اگرچه خسارت های بسیار زیادی برای اقتصاد کشور دارد، ولی می تواند بزرگترین فرصت برای نجات ایران از کابوس آلودگی باشد. آلودگی در ایران به طور نامشخص ناشی از درآمدهای هنگفت فروش نفت و تزریق آن به فعالیت های اقتصادی ناکارآمد و آلوده کننده در کشور است. مدیرانی که دهه ها از داشتن دانش و تجربه زیست در شهرهایی با استاندارد درست محیط زیستی محروم بوده اند و برای ایجاد شغل راهی جز دادن بنزین و گازوییل مفت به مردم بلد نیستند، باید در دوران تحریم مسیر خود را عوض کنند و یا جای خود را به کسانی بدهند که نگاه سبز در مدیریت و اقتصاد را می فهمند و به آن اعتقاد دارند.

مهمترین اقدام باید کاهش و ابستگی مردم به استفاده از سوخت های فسیلی وو از همه مهمتر مصرف بنزین و گازوییل باشد، راه آن هم آسان است. در برنامه ای که 10 نفز از متخصصان و فعالان محیط زیست در اختیار شورای شهر تهران قرار داده اند، گام های مهمی را پیشنهاد کرده اند که با اجرای آنها شهر تهران برای کودکان ما شهری تحمل پذیرتر شود.

تغییر جایگاه ایران به عنوان هفدهمین تولید کننده گازهای گلخانه ای در جهان و به عنوان پرحادثه ترین کشور جهان از نظر قربانیان تصادف و آلودگی و پرمصرف ترین کشور از نظر مصرف بنزین و گازوییل به تغییر اساسی در سیاست ها و برنامه ها نیاز دارد. این شاید تنها فرصت ماست که با تبدیل تهدید تحریم به فرصت هم از اقتصاد ناکارآمد و وابسته به نفت رها شویم و هم با حفظ محیط زیست، سلامت را به جامعه و به خصوص به فرزندان و آیندگان برگردانیم.

نظر دهید